หม่อมเจ้ามารศีสุขุมพันธุ์ บริพัตร (Princess Marsi) จิตรกรเซอร์เรียลิสต์ของเมืองไทย
ซัลวาดอร์ ดาลี เรอเน่ มากริตต์ อ็องเดร เบรอตง… ชื่อเหล่านี้เป็นเหมือนตัวแทนของศิลปะแบบเซอร์เรียล (Surrealism) มูฟเมนต์ทางวัฒนธรรมที่สำคัญในโลกตะวันตกที่เกิดขึ้นในทศวรรษที่ 1920 แต่ถ้าไม่บอก เชื่อว่าหลายๆ คนก็คงไม่รู้ว่าประเทศไทยเองก็มีศิลปินแนวเซอร์เรียลที่เรียกว่าเซอร์เรียลลิสต์เหมือนกัน แถมยังเป็นเจ้าหญิงซะด้วย ซึ่งศิลปินที่ว่าก็คือหม่อมเจ้าหญิงมารศีสุขุมพันธ์ บริพัตรที่ต่างชาติรู้จักในนาม Princess Marsi นั่นเอง
หม่อมเจ้ามารศีสุขุมพันธุ์ บริพัตร ทรงเป็นพระธิดาพระองค์เดียวของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต และหม่อมราชวงศ์พันธุ์ทิพย์ (เทวกุล) บริพัตร ประสูติเมื่อปี 25 สิงหาคม พ.ศ. 2474 พระองค์ทรงมีพระอัจฉริยภาพหลายด้าน ทั้งอักษรศาสตร์ ประวัติศาสตร์ศิลป์ วาดภาพ และดนตรี ทรงสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาเอกในสาขาวรรณคดีจากมหาวิทยาลัย ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส และปริญญาเอกในสาขาประวัติศาสตร์ศิลปะจากมหาวิทยาลัยแห่งมาดริด และหลังจากทำงานวิชาการอยู่พักหนึ่ง พระองค์ก็ตัดสินใจทำงานศิลปะอย่างเต็มตัว
กว่าสี่สิบปีที่หม่อมเจ้ามารศีฯ ทรงใช้ชีวิตอย่างเรียบง่ายที่พระตำหนักในเมืองอ็องโนต์ (Annot) ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส ธรรมชาติรอบๆ ตำหนักรวมถึงสัตว์เลี้ยงนานาชนิดที่ทรงเลี้ยงไว้ได้เป็นแรงบันดาลใจอย่างดีในการสร้างสรรค์ผลงานจิตรกรรมฝีพระหัตถ์แนวเซอร์เรียลลิสต์ เช่นเดียวกับงานของศิลปินเซอร์เรียลิสต์คนอื่นๆ ผลงานของพระองค์มักแฝงไปด้วยสัญญะเกี่ยวกับสัจธรรมของชีวิต ทั้งเรื่องความรัก ความสุข ไปจนถึงความตาย ปัจจุบัน ผลงานจิตรกรรมฝีพระหัตถ์ของพระองค์อยู่ในความดูแลของมูลนิธิหม่อมเจ้าหญิงมารศีสุขุมพันธุ์ บริพัตร ซึ่งจัดตั้งขึ้นเมื่อปีพ.ศ. 2552 เพื่อส่งเสริมการศึกษาด้านศิลปะในประเทศไทยและทำกิจกรรมสงเคราะห์สัตว์ นอกจากนี้ยังเป็นหน่วยงานที่ดูแลเรื่องการจัดนิทรรศการ (นิทรรศการที่สอง ความงามและความน่าเกลียด : สุนทรียศิลป์แห่งมารศี เพิ่งสิ้นสุดไปเมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมา) ทำหนังสือภาพวาดฝีพระหัตถ์ และมอบทุนการศึกษาให้นักศึกษาในระดับปริญญาตรีตั้งแต่ปีพ.ศ. 2554
Salvador Dali, Rene Magritte, Andre Breton… these names have been associated with the Surrealist movement, a cultural movement in the Western world developed in 1920s. And for the East? Many might not know that one of the world’s great surrealists was a Thai. She was also a princess. Her name is H.S.H. Princess Marsi Paribatra.
H.S.H. Princess Marsi Paribatra was only daughter of H.R.H. Prince Chumbhot of Nagor Svarga and M.R. Pantip Paribatra. She received a doctorate degree in art history from University of Paris and a second doctorate in art history at the University of Madrid. After a few years in the academic world, she decided to turn to developing her style of arts.
For more than 40 years, H.S.H. Princess Marsi lived modestly in her little palace in Annot, south of France. Abundant nature surrounding the palace and her pets were great inspirations for her to create the works. Just like the works of other Surrealist artists, her works are filled with symbols about life, from love, happiness, to death. At present, her works are in the care of Marsi Foundation, a foundation founded in 2009 to support art education in Thailand, do pet charity programs, organize exhibitions (the latest of which “Beauty and Ugliness : Aesthetic of Marsi” just ended last month) and provide scholarships to art students since 2011.
