The Photojournalistic Push Towards Sustainable Conservationism

Luxury news featured by Luxuo Thailand -- The Luxury Lifestyle Curator

สัมภาษณ์พิเศษคุณชิน ศิรชัย อรุณรักษ์ติชัย เจ้าของภาพน้องพะยูน “มาเรียม” ที่มีส่วนในการขับเคลื่อนงานอนุรักษ์ธรรมชาติทางทะเลอย่างต่อเนื่อง
บทความ:
รักดี โชติจินดา ภาพ: ศิรชัย อรุณรักษ์ติชัยและคณะ

World of Watches / Luxuo Thailand ได้รู้จักคุณชิน ศิรชัย อรุณรักษ์ติชัย ในงานแถลงข่าวเปิดตัวนาฬิกา Oris รุ่น Payoon Limited Edition ซึ่งมีจุดเริ่มต้นจากเรื่องราวของ “มาเรียม” ลูกพะยูนที่พลัดพรากจากแม่และเข้ามาเกยตื้นบริเวณชายฝั่งจังหวัดกระบี่ในเดือนเมษายนในปี ค.ศ. 2019 ภาพที่ชาวไทยและชาวโลกได้เห็นในช่วงเวลานั้นเป็นผลงานการถ่ายของนักอนุรักษ์ทางทะเลและช่างภาพสารคดีใต้น้ำชาวไทยดีกรีรางวัลระดับโลกท่านนี้ หลังจากงานแถลงข่าวดังกล่าวเราจึงทำนัดขอเข้าไปสัมภาษณ์คุณชินอย่างเป็นทางการด้วยความประทับใจในจิตวิญญาณแห่งการอนุรักษ์ การสร้างความตระหนักและการบริหารจัดการภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต่างๆ ของเขา

Luxury news featured by Luxuo Thailand -- The Luxury Lifestyle Curator

ทุกวันนี้คุณชินมีทำงานในฐานะช่างภาพด้วยและก็เป็นนักอนุรักษ์ด้วย
ผมเป็นฟรีแลนซ์ มีสัญญาอยู่บ้างแต่ก็เป็นสัญญาจ้างแบบฟรีแลนซ์ครับ มีด้วยกันสองส่วน ส่วนของงานอนุรักษ์ผมก็จะเน้นงานทำงาน มีส่วนของโปรเจคใหญ๋ก็จะมีรับงานของ National Geographic ทั้งของไทยและของต่างประเทศ แล้ว Getty ก็คือถ้าเป็นสถานการณ์ข่าวผมก็เสนอเรื่อง ไม่ก็เขาก็สั่งให้ผมไปไหนมาไหน

คุณชินใช้ชีวิตช่วงมัธยมเรียนอยู่ที่นิวซีแลนด์ และเริ่มสัมผัสกับทะเลมากๆ ในช่วงนั้น ตอนนั้นอยู่เมืองอะไรครับ
ผมอยู่นิวซีแลนด์สองปี เมืองดันเอดินเป็นทะเลแล้วด้านหลังเป็นภูเขา เป็นเมืองมหาวิทยาลัย ตอนแรกอยากเรียนหมอ เมืองนั้นดังเรื่องการแพทย์ของที่นิวซีแลนด์ ตอนแรกคิดว่าจะเรียนไฮสคูลเสร็จแล้วต่อหมอเลยแต่ที่บ้านไม่ไหวก็เลยกลับไทย แล้วกลับมาเรียนนักวิทยาศาสตร์ชีวการแพทย์ประมาณปีกว่าๆ เสร็จพอดำน้ำทำในไทยปุ๊บและก็ไปช่วยงานอาจารย์เวลาออกสนามพวกนี้บ้างก็รู้สึกว่าเราอยากอยู่กับสิ่งแวดล้อมมากกว่าก็เลยเปลี่ยนมาเรียนสิ่งแวดล้อมแทน

แล้วเริ่มถ่ายรูปจริงจังตอนนั้นเลยหรือเปล่าครับ
เปล่าครับ ผมเริ่มถ่ายรูปจริงจังหลังจากจบมหาวิทยาลัย ตอนนั้นคือผมไปทำงานกองหนัง เก็บเงินเป็นก้อนแรกๆ พอซื้อกล้องคอมแพ็คเล็กๆ ตอนนั้นผมย้ายไปอยู่เกาะเต่าทำงานแนวปะการัง เพราะงานหนังเป็นงานหนังฮอลีวู้ดก็จะแบบมาๆ ไปๆ ผมก็ไปทำงานกับเพื่อน พอดีตอนนั้นเพื่อนเสนอโครงการไปให้ สวส. (สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม) ช่วงปี ค.ศ. 2012 คอนเซปท์เรื่องโซเชียลเอนเตอร์ไพรส์กำลังมา ผมเขียนโครงการร่วมกับเพื่อนที่เกาะเรื่องการให้ความรู้ผู้คนเกี่ยวกับเรื่องแนวปะการังแล้วก็ได้ทุนมาก็เอาไปลงที่โครงการนั้นและพัฒนาต่อกับเพื่อนอยู่สามปีก็ถ่ายรูปไปเรื่อยๆ ตอนที่อยู่เกาะครับ เป็นช่วงเริ่มถ่ายรูปเลยก็ว่าได้ คือผมเริ่มจากถ่ายรูปในน้ำเลยครับ  

Luxury news featured by Luxuo Thailand -- The Luxury Lifestyle Curator

แล้วกลายมาเป็นช่างภาพจริงจังได้อย่างไรครับ
ตอนนั้นน่าจะปี ค.ศ. 2014 National Geographic ของไทยมีงานแข่งประกวด 10 ภาพเล่าเรื่อง ผมก็ส่งงานเรื่องการทำอนุรักษ์แนวปะการังเกาะออกไปเป็นสตอรี่หนึ่ง เขาบอกว่าน่าสนใจ ก็คือเข้ารอบเป็นไฟนอลลิสครับ เสร็จแล้วเขาก็ถามว่าทำอะไรอยู่ ผมก็บอกเรียนต่อปริญญาโทเรื่องปลาฉลาม เขาบอกน่าสนใจ โอเคไปลองถ่ายมา ก็เริ่มแอสไซเม้นแรกเลยครับ ถ่ายมาเพื่อลงนิตยสารและตีพิมพ์ปี ค.ศ. 2016 ผมถ่ายประมาณสองปี

ที่เป็นฉลามเพราะมีความชอบอยู่ก่อนแล้วหรือเปล่าครับ 
มีความชอบอยู่ก่อนแล้วครับ คุณพ่อชอบเปิดสารคดีให้ดู ชอบเปิดหนังสือเพราะว่าคุณพ่อชอบเก็บหนังสือครับ เมื่อก่อนคุณพ่อเคยไปทำงานเซรามิกญี่ปุ่นมีเพื่อนเยอะ เวลาเพื่อนๆ มาเที่ยวไทยก็ซื้อหนังสือมาให้ เลยได้อ่านหนังสือพวกนี้ ดูรูป และตอนเด็กๆ ไปดำน้ำสนอร์คเกิลก็เจอด้วยก็รู้สึกว่ามันเท่ ก็หลายๆ อย่างครับ เมื่อก่อนไปตลาดปลาก็เห็นลูกฉลามในซุปเปอร์มาร์เก็ต แล้วเป็นคนชอบสัตว์ก็ขอเก็บกลับมาที่บ้าน ขอใส่ตู้แช่ช่องฟรีซไว้ดูว่าสัตว์ตัวนี้มันเท่ ตอนนั้นน่าจะช่วงอนุบาลก็มีฉลามแช่แข็งอยู่ในตู้ที่บ้าน เป็นฉลามที่ขายไว้เพื่อทำอาหาร เมื่อก่อนมันเยอะมาก ฉลามหัวค้อนนี่เรียงพรึ่บ เป็นยุคที่ประมงฉลามมากขึ้นเรื่อยๆ มีเอาไปโรงเรียนให้เพื่อนดูด้วย ตอนเล่าให้ National Geographic ฟังเขาชอบเรื่องนี้มาก

Luxury news featured by Luxuo Thailand -- The Luxury Lifestyle Curator

เคยลงน้ำไปเพื่อถ่ายรูปนานสุดแค่ไหนหรือติดต่อกันกี่วันครับ
ต่อเนื่องที่สุดก็ลงทุกวันนะครับ มีเป็นเดือน ปกติเวลาเราดำน้ำถังออกซิเจนอยู่ได้ไม่นานมากครับประมาณไม่ถึงชั่วโมง แต่ถ้าถามว่าแช่อยู่ในน้ำรอนานที่สุดน่าจะเป็นที่บาฮามาส มันมีแหล่งที่เป็นลูกอ่อนของปลาฉลามมะนาวที่มันเข้าอยู่ในป่าโกงกาง เพราะว่าเวลาน้ำขึ้นพวกมันจะหลบเข้าไปในป่า เพราะว่าแนวด้านนอกป่าปลาผู้ใหญ่เข้ามากินตัวอ่อน ฉลามหลายชนิดที่มันกินกันเองอยู่แล้วครับ ผมก็เลยต้องเข้าไปอยู่ในป่าแช่อยู่ในน้ำเพื่อเฝ้า ถ้ายุงเยอะก็ก้มหลบ ก็อยู่ตั้งแต่หัวน้ำขึ้นจนถึงหัวน้ำลงจำไม่ได้ว่ากี่ชั่วโมงแต่ก็สองรอบเพราะว่าแอตแลนติกเวลาน้ำขึ้นลงสองรอบครับ ก็มีออกมาพักหาอะไรกินแล้วก็กลับไป

ปกติคุณชินเดินทางกับคณะอย่างไรครับ
แล้วแต่งานครับ หลังๆ ถ้าเป็นงานธรรมชาติที่ไปอยู่นานๆ อาทิตย์สองอาทิตย์ผมชอบให้มีทีมน้องๆ เพื่อนๆ พอทำงานเข้าขากันก็ไม่ต้องบอกอะไรกันมาก เมื่อก่อนทำงานคนเดียว แลนด์โลจิสติกพวกนี้ต้องคิดคนเดียวจัดการเองหมดเลย หลังๆ พอเราทำงานด้วยกันนานเขาก็ได้จากเรา เหมือนมีคนคอยช่วย หลายๆ ครั้งถ้าเป็นคนอื่นมาเขาอาจจะมองประเด็นสิ่งแวดล้อมไม่เหมือนเรา ทุกคนในทีมสำคัญมากสำหรับผมเพราะทุกคนเข้าใจประเด็นเหล่านี้ดี เป็นช่างภาพหนึ่ง อีกคนเป็นถ่ายภาพนิ่งและวีดีโอ ไปด้วยกันบ่อย พอทำงานเรื่องประเด็นสิ่งแวดล้อมสำคัญที่เราต้องเข้าใจ และสำคัญคือต้องเข้าใจคนในพื้นที่ด้วย เพราะหลายๆ ครั้งถ้าใช้ช่างภาพที่ไม่ได้มาคลุกคลีกับเรื่องเหล่านี้มา พอไปทำงานไปพูดอะไรบางอย่างที่ไม่เข้าใจบริบทหรือว่าไม่เข้าใจธรรมชาติว่ามันจะเกิดอะไรขึ้น เราทำงานหนักขึ้นเยอะ  

Luxury news featured by Luxuo Thailand -- The Luxury Lifestyle Curator

เป็นคนใส่นาฬิกาติดข้อมือแค่ไหนครับ
ติดมากนะครับ แต่ถ้าปกติใส่ทุกวันจริงๆ ก็พูดตรงๆ ว่าผมมักจะใส่สมาร์ทวอช์ทเพราะว่าผมค่อนข้างกลัวจะทำเป็นรอยครับก็คือข้อกังวลหลักของผมเลย ถ้าให้เลือกปกติจะเลือกสมาร์ทวอช์ท เพราะจริงๆ สมาร์ทวอช์ทของผมเป็นรอยแตกหน้าจอด้วยนะ กระจกเซฟตี้ด้านหน้าแตกยังไม่ถึงด้านล่าง และมีคอมพิวเตอร์ นาฬิกาและก็มีเข็มทิศ ปัจจุบันนาฬิกาในน้ำจะใช้น้อยครับ แต่ก็ยังต้องมีเป็นแบ็คอัพไว้ครับ เป็นนาฬิกาอะไรก็ได้ที่มันจะไม่พัง จับเวลาได้ก็พอก็จบแล้ว ดูแค่ไทม์เมอร์เท่านั้นเองครับ แล้วก็เรืองแสงได้ก็ดี หรือไม่มีปุ่มเปิดไฟก็ได้

เริ่มรู้จักกับ Oris เมื่อปีอะไรครับ
เมื่อปี ค.ศ. 2016 ครับ ตอนนั้นเป็นรุ่นฉลามครับ Oris ติดต่อผ่าน National Geographic ประเทศไทย แล้วเงินบริจาคของ Oris ก็มาลงที่งานวิจัยฉลามซึ่งตอนนั้นยังมีทำวิจัยอยู่

การอนุรักษ์ที่ดีและยั่งยืนควรเป็นอย่างไร
จริงๆ ตอนนี้ผมก็คิดถึงเรื่องหลายๆ อย่างนะเช่น ในแวดวงการอนุรักษ์ระดับสากลชอบจะไปลงทุนอะไรหลายๆ อย่างในเรื่องนวัตกรรมที่ดูฉาบฉวย คือถ้าเอาเม็ดเงินไปแก้ปัญหาในภาคสนามหรือจัดการจริงๆ สนับสนุนให้เพียงพอจริงๆ ผมว่าได้ผลกว่าเยอะ นวัตกรรมไม่ใช่ไม่ดีนะครับ แต่ปัญหาจริงๆ ก็คือเรื่องการจัดการในภาคสนาม ผู้คน งบประมาณ การระดมเงินทุน หรือการเพิ่มการป้องกันในการควบคุมพื้นที่ ถ้าหากเม็ดเงินตรงนั้นเอามาลงได้ก็อาจจะได้อะไรมากกว่า ปัญหาในภาคสนามยังมีอยู่ แล้วก็เห็นอยู่แล้วว่ามันต้องการอะไรเพิ่มเติม

Luxury news featured by Luxuo Thailand -- The Luxury Lifestyle Curator

และถ้าเจาะจงเรื่องพะยูนเลย คุณชินมีความคิดเห็นอย่างไรบ้างครับ
อย่างงานพะยูน ผมก็เชียร์ว่าอยากให้มีความเกี่ยวข้องกับชุมชนมากขึ้น เพราะการปลูกหญ้าทะเลหลายๆ ที่ปลูกไปไม่ได้ผล นวัตกรรมควรลงทุนให้ถูกเรื่องคือ ถ้าหากต้องการจะปลูกหญ้าทะเล ควรจะทำอย่างไรให้มันแน่นหนาอยู่ในพื้นที่ได้นานๆ และมีสัดส่วนความสำเร็จมาก หญ้าตายน้อย หญ้าทะเลเป็นพืชที่มีระบบรากซับซ้อนมาก ไม่ใช่ไปปักแล้วจะอยู่ ส่วนใหญ่ที่เห็นก็มักจะอยู่ได้ไม่นาน ซึ่งผมก็เห็นว่ามันน่าเสียดาย ทางกลุ่มชุมชนเขาก็มีส่วนสำคัญมาก ซึ่งชุมชนนี้เขาเป็นคนที่ทำงานสนับสนุนทั้งหน่วยงานรัฐเช่นทางอุทยานหรือว่าทางศูนย์วิจัยหญ้าทะเล ชาวบ้านคือกลุ่มที่อยู่ที่นั่นตลอดและเป็นคนที่ตามตรวจสอบ แล้วเวลาที่มีประเด็นอะไรขึ้นมา คนที่จะแจ้งให้หน่วยงานหรืออะไรก็คือพวกเขา แล้วพวกเขาก็คือคนที่ใช้เวลาส่วนใหญ่ในการดูแลพะยูน พบเจออะไรพวกเขาคือคนที่รู้คนแรก ทางกลุ่มอาสาสมัครผู้พิทักษ์ดุหยงเขาทำงานมานานมากแล้ว

ส่วนการเก็บขยะทางทะเลมันก็เป็นสิ่งที่ควรทำอยู่ แต่เม็ดเงินส่วนมากถูกเอาไปใช้ในการสร้างเทคโนโลยีจัดเก็บในทะเลข้างนอก หรือแม้กระทั่งการแก้ปัญหาจากหน่วยงานภาครัฐ การปรับโครงสร้าง การเพิ่มขีดความสามารถของเจ้าพนักงานที่ สวัสดิการการทำงานของเขาอาจจะไม่ได้ดี การลงทุนในพื้นที่ การเก็บการแยก หรืออำนวยความสะดวกให้กับประชาชน มีการกระตุ้นอย่างอื่นไหมที่ทำให้คนอยากร่วม ปัญหานโยบายต่างๆ เรียกร้องให้ประชาชนทำตาม แล้วคุณอำนวยความสะดวกอะไรให้ประชาชนบ้าง

Luxury news featured by Luxuo Thailand -- The Luxury Lifestyle Curator

ในฐานะคนที่เข้าไปคลุกคลีเรื่องการอนุรักษ์มามากกว่าใคร คุณอยากบอกอะไรกับผู้อ่านบ้างครับ
ผมเชื่อในพลังของการเล่าเรื่อง ถ้าพูดถึงในประเด็นหลายๆ อย่าง เอาจริงๆ การเปลี่ยนแปลงต่างๆ ทั้งในเชิงสังคมและสิ่งแวดล้อมก็ต้องทั้งภาคประชาชนทำด้วยและนโยบายด้วย ซึ่งผมคิดว่ามันไม่ใช่ยุคที่เราควรหลอกตัวเองต่อไปแล้วว่าทุกคนช่วยกันทุกอย่างมันจะดีขึ้นเองโดยที่ด้านบนไม่ทำอะไรเลย เราก็ทำส่วนของเรา ซึ่งจริงๆ เราทำอะไรได้บ้าง ผมว่าก็ไม่ยากหรอกครับแค่นโยบายต้องมา ซึ่งเราถูกทำให้สายตาไม่ได้มองไปที่ภาพใหญ่

คุณชินมีเป้าหมายอะไรอื่นอีกต่อไปในอนาคตครับ ทั้งสำหรับตนเองและสำหรับสิ่งแวดล้อม สัตว์ทะเล
ผมคงแบ่งเป็นสามส่วน เรื่องงานการบอกเล่าเรื่อง ผมก็อยากจะไล่ตามเรื่องราวที่มีความท้าทายกว่าทุกวัน และก็อยากให้มีความครีเอทีฟในเชิงของภาพไปไกลมากกว่านี้ อยากให้งานผมมันดีกว่านี้ครับ อย่างที่สองก็คือเรื่องวิทยาศาสตร์และการอนุรักษ์ บทบาทของนักวิชาการก็มีในแง่ของฉลามที่ยังทำวิจัยอยู่ อยากให้ทุกเรื่องที่ได้ทำมาถูกส่งต่อไปให้เกิดอิมแพค แล้วก็เล็งเรื่องของวัฒนธรรมเกี่ยวกับการประมง รวมทั้งเรื่องของการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมด้วย ส่วนที่สามก็คือส่วนที่กำลังทำอยู่ อยากเห็นเรื่องของงบประมาณถูกลงทุนไปในโครงการที่จะส่งผลจริงๆ อยากให้มันคุ้มค่าและก็เกิดผลจริงๆ กับทั้งชุมชนและสิ่งแวดล้อมตรงนั้น

Luxury news featured by Luxuo Thailand -- The Luxury Lifestyle Curator

บทความที่เกี่ยวข้อง:Oris Payoon Limited Edition Watch Offers Financial Aid to Dugong Conservation Efforts