Step into the Aural Realm of Art

สำรวจบทบาทของเสียงในงานทัศนศิลป์กับนิทรรศการ Sound Art? ที่บาร์เซโลนา ประเทศสเปน
บทความ: นริศรา เพียรวิมังสา

[ English ]

“ความเงียบคือการปิดกั้นเสียงแต่ก็ทำให้เสียงรบกวนเพียงแผ่วเบาที่เกิดขึ้นใจกลางความเงียบนั้นกลายเป็นเสียงลั่นดังสนั่นขึ้นมาได้ กระบวนการดังกล่าวทำให้ข้าพเจ้ามองหาเสียงที่ซ่อนอยู่ในความเงียบ ความเคลื่อนไหวในความหยุดนิ่ง ชีวิตในสิ่งไม่มีชีวิต เวลาอันไร้ขอบเขตในขอบเขตของเวลา รูปทรงในความว่าง และตัวเองในคนอื่น” จากบันทึกของฌูอัน มิโร (ค.ศ. 1893-1983) ศิลปินเอกชาวกาตาลัน หนึ่งในผู้นำศิลปะเซอร์เรียลลิสม์ของประเทศสเปนและผู้ก่อตั้งสถาบัน Fundació Joan Miró คำกล่าวนี้อธิบายถึงแรงบันดาลใจในผลงานของเขาชื่อ Silence ที่สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1968 และเป็นส่วนหนึ่งของนิทรรศการ Sound Art? ครั้งนี้ด้วย

Sound Art?, Section 5: Sound Art? (Photo: Davide Camesasca)

การขยายพรมแดนระหว่างเสียงและศิลปะที่ทับซ้อนกันนั้นเกิดขึ้นตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 ช่วงเวลาที่ชาวยุโรปกำลังตื่นเต้นกับนวัตกรรมใหม่หลังการปฏิวัติอุสาหกรรม “เสียง” ในที่นี้ไม่เฉพาะแค่เสียงดนตรีเท่านั้น แต่หมายถึงทุกเสียงบนโลกไม่ว่าจะเป็นเสียงธรรมชาติ เสียงทำงานของเครื่องจักรในโรงงานหรือเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้าน อันนำมาซึ่งถ้อยแถลง The Art of Noise ของลุยจิ รุสโซโล ศิลปินฟิวเจอร์ริสต์ ในปี ค.ศ. 1913 ผู้นำเสียงแปลกๆ ที่ไม่ใช่เสียงดนตรีมาประกอบในผลงานของเขา นับเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงรูปแบบในการประพันธ์ดนตรีและการทำงานศิลปะจากขนบธรรมเนียมเดิมเข้าสู่ยุคสมัยใหม่ซึ่งตกทอดมาสู่งานคอนเซ็ปท์ชวลอาร์ต (Conceptual Art) แฮพเพนนิ่งอาร์ต (Happening Art) และกลุ่มฟลัคซุส (Fluxus)

Rolf Julius’s Window Piece 1 (Photo: Davide Camesasca)

นิทรรศการ Sound Art? พาผู้ชมไปสำรวจบทบาทของเสียงในงานทัศนศิลป์ โดยอ้างอิงจากคำถามสำคัญของศิลปินและนักดนตรีหัวก้าวหน้า แมกซ์ นูเฮาส์ (ค.ศ. 1939-2009) ว่าสุนทรียศาสตร์แห่งศิลปะทางเสียงนั้นอยู่ที่ตัวโน้ตสูงต่ำหรืออุปกรณ์ที่ทำให้เกิดเสียงมากกว่ากัน โดยรวบรวมผลงานจากศิลปินและนักประพันธ์เพลงผู้ทรงอิทธิพลในช่วงศตวรรษที่ 20 ทั้งหมด 36 คน อาทิ มาร์แซล ดูว์ช็อง, โจเซฟ บอยส์, จอห์น เคจ, ลอรี แอนเดอร์สัน, จอห์น บาลเดสซารี, นัม จุง ไพค์, รอล์ฟ จูเลียส และฌูอัน มิโร รวมผลงานทั้งสิ้น 72 ชิ้น ตั้งแต่งานจิตรกรรมภาพพิมพ์ ประติมากรรม จนถึงศิลปะจัดวาง กราฟิกจากโน้ตเพลงและงานคอลลาจ

Michaela Melián’s Manheim Chair (Photo: Davide Camesasca)

นิทรรศการแบ่งเป็น 5 ส่วน เริ่มจากปลายศตวรรษที่ 19 คือ Eyes Listen ช่วงเวลาที่ศิลปินสร้างผลงานโดยได้รับแรงบันดาลใจจากเสียงและศิลปะเริ่มเข้าสู่ลัทธินามธรรม, Music on Paper เมื่อท่วงทำนองดนตรีถูกเปลี่ยนเป็นพื้นที่การทดลองทางศิลปะ ตัวโน้ตบนบรรทัดห้าเส้นถูกแทนที่ด้วยงานกราฟิก, Sound Bodies ผลงานที่ผู้ชมเป็นเสมือนเครื่องรับสัญญาณเสียง, The Secret Sounds of Silence คอนเซ็ปต์ชวลอาร์ตที่ผู้ชมจะได้ดูและฟังเสียงที่ไม่มีเสียง และส่วนสุดท้ายคือ Sound Art? ปิดคำถามเกี่ยวกับสุนทรียศาสตร์ของเสียง ด้วยการรวมผลงานที่สร้างขึ้นในช่วงสิบสองปีที่ผ่านมาจากศิลปินซึ่งเป็นตัวแทนแต่ละยุคสมัยและแนวคิดที่เปิดกว้างต่อผู้ชม

Sound Art?, Section 2: Music on Paper (Photo: Pep Herrero)

Sound Art? เปิดให้ชมจนถึง 23 กุมภาพันธ์ 2020 ที่ Fundació Joan Miró บาร์เซโลนา ประเทศสเปน www.fmirobcn.org


Exploring sonorisation in art at “Sound Art?” exhibition, Barcelona, Spain

Words: Narissara Pianwimungsa

“Silence is the denial of noise — but the smallest noise in the middle of silence becomes enormous. That same process makes me look for the noise hidden in silence, the movement in immobility, life in inanimate things, the infinite in the finite, forms in a void, and myself in anonymity. Same process makes me look for the noise hidden in silence, the movement in immobility, life in inanimate things, the infinite in the finite, forms in a void, and myself in anonymity,” were the written words of the great Catalan surrealist Joan Miró (1893-1983). Also founded Fundació Joan Miró, he explained the inspiration behind his piece “Silence” in 1968, which is also displayed at Sound Art? this year.

The overlapping lines between sound and art was further magnified towards the end of 19th century as Europe woke to the flow of innovation, following the aftermath of the Industrial Revolution.  “Sound” in this case is not confined to music but encompasses all forms – from the sound of nature to the industrial machines at a factory or the sound of electronic products in the household. Precisely depicted in his “The Art of Noise Manifesto”, Luigi Russolo, is a futurist painter who took an experimental step turning music into art, marking the transition from music and traditional art forms to an era of Conceptual Art, Happening Art and Fluxus.

“Sound Art?” exhibition is an exploration of the sound’s function in art, referring to the big question posed by sound artist and musician Max Neuhaus (1939-2009) of whether the aesthetics of sound art lies in the high or low notes or whether the device itself, in fact makes the sound.

The exhibition also combines 72 works of art including paintings, sculptures, installation art, graphic music scores and collages from 36 artists and influential musical composers of the 20th century including Marcel Duchamp, Joseph Beuys, John Cage, Laurie Anderson, John Baldessari, Nam June Paik, Rolf Julius and Joan Miró.

The exhibition is divided into five sections, the first being “Eyes Listen” which reflects an era where works of art were inspired by sound and where art pieces enter the era of abstractism at the end of the 19th century. “Music on Paper” showcases the transformation of notes and music melody into experimental art, where notes are depicted through graphic art. “Sound Bodies” is a section where the artworks that are observed become an audio medium. “The Secret Sounds of Silence” showcases conceptual artworks of silence and lastly “Sound Art?” responds to questions of sound aesthetics through the combination of artworks created in the last decade, by artists who stand for each era and concepts.

Sound Art? is held until 23rd, February 2020 at Fundació Joan Miró, Barcelona, Spain. For more information, please see www.fmirobcn.org.

Author profile
Narissara Pianwimungsa

An artist and a writer, Narissara was awarded the 15th Silpa Bhirasri Creativity Grant by Silpakorn University in 2015. Her work is focused on contemporary art and culture, art history and literature. Narissara is spending the second half of 2019 as artist-in-residence in Japan and France.